Cuộc sống của các câu lạc bộ CBA khó khăn đến mức nào? Chỉ cần nhìn khoản chi này của đội bóng rổ nam Sơn Đông là hiểu.

Theo thông báo đăng ngày 9/10 trên nền tảng đấu thầu mua sắm của Tập đoàn Cao tốc Sơn Đông, câu lạc bộ bóng rổ Sơn Đông Sơn Cao đã chi 550.000 tệ để mua dịch vụ truyền hình trực tiếp toàn bộ các trận đấu mùa giải 2026-2027 từ kênh Thể thao Giải trí của Đài Phát thanh Truyền hình Sơn Đông. Thông báo ghi rõ, nội dung mua sắm là nhằm "truyền hình trực tiếp toàn bộ tất cả các trận đấu của đội bóng rổ nam Cao tốc Sơn Đông, đồng thời cung cấp cho câu lạc bộ quyền lợi thương mại và quyền lợi quảng bá".

Khi bình luận về việc này, nhà báo Phó Chính Hạo dùng cách diễn đạt thẳng thắn hơn: "Câu lạc bộ bỏ tiền trợ cấp cho đài truyền hình địa phương để mua bản quyền giải CBA". Điều này có nghĩa là đội bóng rổ nam Sơn Đông không những không kiếm được đồng phí bản quyền nào từ việc truyền hình, mà ngược lại còn phải bù thêm một khoản tiền, giúp đài truyền hình chia sẻ chi phí bản quyền.

Khoản tiền 550.000 tệ này phản ánh thực trạng khó xử của hệ sinh thái bản quyền CBA.

Những năm trước, đài địa phương và câu lạc bộ có quan hệ cùng có lợi: đài truyền hình sản xuất tín hiệu miễn phí, phát sóng miễn phí, câu lạc bộ được quảng bá hình ảnh, còn đài truyền hình kiếm tiền nhờ quảng cáo. Nhưng sau đó giá trị bản quyền CBA tăng vọt, bản quyền được thu về thống nhất cho công ty của giải đấu. Các đài địa phương không đủ sức tự gánh chi phí bản quyền nên dần dần từ bỏ việc mua. Kết quả là người hâm mộ không thể xem đội nhà thi đấu trên truyền hình, còn câu lạc bộ chỉ có thể tự móc hầu bao "bù tiền" cho đài truyền hình.

Phó Chính Hạo nhận xét về điều này một cách trúng tim đen: đây là "nỗi khổ tâm của thể thao chuyên nghiệp trong nước khi còn ở giai đoạn phát triển sơ khai", đồng thời cũng là một trong những nguyên nhân khiến phần lớn các câu lạc bộ CBA thua lỗ kéo dài.

Vận hành lỗ vốn là chuyện bình thường ở CBA. Hoàn cảnh của đội bóng rổ nam Sơn Đông không phải trường hợp cá biệt. Mùa giải 2025-26, trong 20 đội bóng CBA, chỉ có ba đội Quảng Đông, Thượng Hải và Liêu Ninh có lãi, 17 đội còn lại đều thua lỗ. Chủ tịch Đồng Hi Trần Quảng Xuyên thừa nhận đội bóng mỗi năm đầu tư bảy, tám chục triệu tệ mà "vẫn lỗ hai, ba chục triệu". Quảng Châu Long Sư thậm chí lâu nay phải dựa vào bán cầu thủ để duy trì hoạt động.

So sánh lại, mức độ thương mại hóa của giải B.League Nhật Bản đã đi trước rất xa. Doanh thu bình quân của 24 đội tại giải B1 đạt 2,19 tỷ yên (khoảng 14,5 triệu USD), riêng câu lạc bộ Chiba Jets có doanh thu vượt 5,17 tỷ yên (khoảng 34 triệu USD). Vé vào sân, tài trợ, hàng hóa lưu niệm, hạng mục nào cũng tạo ra thu nhập bằng tiền thật.

Một bên đang kiếm tiền, một bên đang đốt tiền. Khoảng cách này mang tính cơ cấu.

Không có doanh nghiệp nhà nước chống lưng thì căn bản không thể trụ nổi. Sự sống còn của các câu lạc bộ CBA phụ thuộc rất lớn vào nguồn vốn phía sau. Đội bóng rổ nam Sơn Đông dựa vào Tập đoàn Cao tốc Sơn Đông, Bắc Kinh Thủ Cương dựa vào Tập đoàn Thủ Cương, Thượng Hải Cửu Sự dựa vào Ủy ban Quản lý tài sản nhà nước Thượng Hải. Những câu lạc bộ có nền tảng doanh nghiệp nhà nước này có đủ tiền để duy trì đội bóng, dù năm nào cũng lỗ cũng không đến mức phải đóng cửa.

Nhưng các câu lạc bộ tư nhân thì không may mắn như vậy. Quảng Hạ vì công ty mẹ gặp khủng hoảng tài chính đã buộc phải bán tháo cầu thủ, Triệu Gia Nhân và Triệu Nham Hạo lần lượt ra đi; Quảng Châu Long Sư nhiều năm liền phải bán người để sinh tồn; đội bóng rổ nam Tứ Xuyên còn nợ lương kéo dài, các cầu thủ từng có lúc định đình công không thi đấu. Không có sự "truyền máu" từ doanh nghiệp nhà nước, những câu lạc bộ này căn bản không thể trụ vững.

Khi một câu lạc bộ phải bỏ tiền ra nhờ đài truyền hình phát sóng các trận đấu của chính mình, thì trình độ thương mại hóa của giải đấu đó đã nói lên tất cả.

Cập nhật lúc 13/10/2026 19:49